कक्षा - नौ
पाठ: द्वितीय:
स्वर्णकाक:
विषय - संस्कृत:
पाठ: द्वितीय:
स्वर्णकाक:
विषय - संस्कृत:
प्रश्न 1 एकपदेन उत्तरं लिखत।
(क) माता काम् आदिशत् ?
उ0 पुत्रीम्।
(ख) स्वर्णकाक: कान् अखादत् ?
उ0 तन्डुलान्।
(ग) प्रसाद: कीदृश: वर्तते ?
उ0 स्वर्णमय:।
(घ) गृहमागत्य तया का समुद्गघाटिता ?
उ0 मञ्जूषांं ।
(ङ) लोभाविष्टा बालिका कीदृशीं मञ्जूषांं नयति ?
उ0 ब्रहत्तमांं।
(अ) अधोलिखितानां प्रश्नानानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लिखत।
(क) निर्धनाया: वृद्धाया: दुहिता कीदृशी आसित् ?
उ0 निर्धनाया: वृद्धाया: दुहिता विनम्रा आसित् ।
(ख) बलिकया पूर्वं कीदृशी: काक: न दृष्ट: आसित् ?
उ0 बलिकया पूर्वं रजतचञ्यु: स्वर्णपक्ष: स्वर्णकाक: न दृष्ट: आसित्।
(ग) निर्धनाया: दुहिता मञ्जूषायां कानि अपश्यत् ?
उ0 निर्धनाया: दुहिता मञ्जूषायां महार्हाणि हिरकाणि अपश्यत्।
(घ) बालिका किं दृष्ट्वा आश्चर्यचकिता जाता ?
उ0 बालिका वृक्षस्योपरि स्वर्णमयं प्रसादं दृष्ट्वा आश्चर्यचकिता जाता।
(ङ) गर्विता बालिका कीदृशींं च प्राप्नोत् ?
उ0 गर्विता बालिका स्वर्णमयं सोपानम् अयाचत् ताम्रमयं सोपानम् च परम् प्राप्नोत्।
प्रश्न 2 (क) अधोलिखितानां शब्दानां विलोमपदं पाठात् चित्वा लिखत -
(i) पश्चात् - पूर्वम् ।
(ii) हसितुम् - रोदितुंं ।
(iii) अध: - उपरि ।
(iv) श्वेत: - कृष्ण: ।
(v) सूर्यास्त: - सूर्योदय: ।
(vi) सुप्त: - प्रबुद्ध: ।
(ख) सन्धिंं कुरुत -
(i) नि + अवसत् = न्यवसत् ।
(ii) सूर्य + उदय: = सूर्योदय: ।
(iii) वृक्षस्य + उपरि = वृक्षस्योपरि ।
(iv) हि + अकारयत् = ह्यकारयत् ।
(v) च + एकाकिनी = चौकाकिनी ।
(vi) इति + उक्त्वा = इत्युक्त्वा ।
(vii) प्रति + अवदत् = प्रत्यवदत् ।
(viii) प्र + उक्तम् = प्रोक्तम् ।
(ix) अत्र + एव = अत्रैव ।
(x) तत्र + उपस्थिता = तत्रोपस्थिता ।
(xi) यथा + इच्छम् = यथेच्छम् ।
प्रश्न 3 स्थूलपदान्यधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत -
(क) ग्रामे निर्धंना स्त्री: अवसत् ।
उ0 ग्रामे का अवसत् ?
(ख) स्वर्णकाकं निवारयन्ती बालिका प्रार्थयत् ।
उ0 कम् निवारयन्ती बालिका प्रार्थयत् ?
(ग) सूर्योदयात् पूर्वमेव बालिका तत्रोपस्थिता ।
उ0 कस्मात् पूर्वंमेव बालिका तत्रोपस्थिता ?
(घ) बालिका निर्धनमातु: दुहिता आसित् ।
उ0 बालिका कस्या: दुहिता आसित् ?
(ङ) लुब्ध वृद्धा स्वर्णकाकस्य रहस्यमभिज्ञातवती ।
उ0 लुब्ध वृद्धा कस्य रहस्यमभिज्ञातवती ?
प्रश्न 4 प्रकृति - प्रत्यय - संयोग कुरुत (पाठात् चित्वा वा लिखत) -
(क) वि + लोकृ + ल्यप् = विलोक्य।
(ख) नि + क्षिप् + ल्यप् = निक्षिप्य।
(ग) आ + गम् + ल्यप् = आगत्य।
(घ) दृश् + क्त्वा = दृष्ट्वा।
(ङ) शी + क्त्वा = शयित्वा।
(च) लघु + तमप् = लघुतम:।
प्रश्न 5 प्रकृतिप्रत्यय - विभागं कुरुत -
(क) रोडितुम् = रूद् + तुमुन् ।
(ख) दृष्ट्वा = दृश् + क्त्वा ।
(ग) विलोक्य = वि + लोक् + ल्यप् ।
(घ) निक्षिप्य = नि + क्षिप् + ल्यप् ।
(ङ) आगत्य = आ + गम् + ल्यप् ।
(च) शयित्वा = शी + क्त्वा ।
(छ) लघुतम = लघु + तमप् ।
प्रश्न 6 अधोलिखितानि कथनानि क:/का, कं/कां च कथयति -
कथानानि क:/का कं/काम्
(क) पूर्वं प्रातराश: क्रियाताम् । - काकः - बालिकाम्
(ख) सूर्यातपे तण्डुलान् खगेभ्यो रक्ष । - माता - पुत्रीम्
(ग) तण्डुलान् मा भक्षय । - बालिका - काकं
(घ) अहं तुभ्यं तण्डुलमूल्यं दास्यामि । - काकः - बालिकाम्
(ङ) भो नीचकाक,! अहमागता, मह्यं तण्डुलमूल्यं प्रयच्छ। - वृद्धाया: पुत्री - काकं
प्रश्न 7 उदाहरणमनुसृत्य कोष्ठकगतेषु पदेषु पञ्चमीविभक्ति: प्रयोगं कृत्वा रिक्तस्थानानि पुरतय -
यथा - मूषक: बिलाद् बहि: निर्गच्छति (बिल)
(क) जन: ग्रामात् बहि: आगच्छति। (ग्राम)
(ख) नघ: पर्वतात् निस्सरन्ति। (पर्वत)
(ग) वृक्षात् पत्राणि पतन्ति। (वृक्ष)
(घ) बालकः सिंहात् विभेति। (सिंह)
(ङ) ईश्वर: क्लेशात् त्रायते। (क्लेश)
(च) प्रभु: भक्तं पापात् निवारयति। (पाप)
NCERT Class 9 (नवमकक्षाया:) Sanskrit (संस्कृतपाठ्यपुस्तकम्) More Lessons Given Below -
एन.सी.ई.आर.टी. कक्षा 9 के अन्य अध्याय के प्रश्न-उत्तर निम्न है -
अध्याय के नाम पर क्लिक करें -
विषयानुक्रमणिका | |
Click Here | |
5. सूक्तिमौक्तिकम् | |
6. भ्रान्तो बाल: | |
7. प्रत्यभिज्ञानम् | |
8. लौहतुला | |
9. सिकतासेतु: | |
10. जटायो: शौर्यम् | |
11. पर्यावरणम् | |
12. वाङमन: प्राणस्वरूपम् | |
Comments
Post a Comment
If you have any doubt. Please contact us. Thanks for visit us.